Nenapemba abhishaapa (ನೆನಪೆಂಬ ಅಭಿಶಾಪ)

"ಮರೆತುಬಿಡು" ಎನ್ನದಿರು
ಮರೆತೆನ್ನ ಕೊಲ್ಲದಿರು;
ಮರೆವೇನು ಮದ್ದಹುದೆ
ಮುದ್ದಿಸಿದ ಹೃದಯಕ್ಕೆ?

ನನ್ನ ಬಾಳಿನಲೊಂದು
ಬಲುದೊಡ್ಡ ಭಯವಿತ್ತು –
"ಒಂದೊಮ್ಮೆ ನೀ ಎನ್ನ
ಮರೆತುಬಿಟ್ಟರೆ!" ಎಂದು.

ಆದರೂ, ಅಯ್ಯೋs!
ನೀ ಎನ್ನ ಮರೆತಾಯ್ತು.
ಭರವಸೆಯು ಹುಸಿಯಾಯ್ತು.
ನಿನ್ನ ಒಲವೇs ನನ್ನ
ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಸಾವಾಯ್ತು.

ಇತ್ತ ಮಾತನು ಮರೆತೆ,
ಕೊಟ್ಟ ಮುತ್ತನು ಮರೆತೆ
ಇದ್ದ ಪ್ರೀತಿಯ ಮರೆತೆ ;
ನನ್ನನೇ ನೀ ಮರೆತೆ!!

ಈಗ ಕಾಡುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಒಂದೇ –
"ಹೇಗೆ ಮರೆತೆಯೆ ನನ್ನ?"
ಸುಲಭವೇ ಮರೆಯುವುದು –
ನಿನ್ನ ಒಳಗಿನ ನನ್ನ?

ಹೃದಯವೊಂದಾಗಿರಲು
ಪ್ರೇಮವದು ಹಾರಿತ್ತು;
ನೆನಪನ್ನು ಜೊತೆಗುಳಿಸಿ
ಏಕಾಂಗಿ ಮಾಡಿತ್ತು.

ಅಯ್ಯೋ ಒಲವೆs,
ಮೃದುಹೃದಯವೇ ಬೇಕೆ –
ನಿನ್ನಯಾ ತೊಟ್ಟಿಲಿಗೆ
ನಿನ್ನ ಸಿರಿ ಮಂಚಕ್ಕೆ
ಚಿತೆಯ ಆ ತಲ್ಪಕ್ಕೆ??

ಎಲ್ಲ ಮುಗಿದಿರುವಾಗ
ಹಂಬಲಿಸಿ ಫಲವೇನು? 
ಬಾಳು ಬರಿದಹುದೀಗ –
ನೀನಿರದೆ, ಮುಂದೇನು!!

ಮರೆವೆಯೇ ನಿನಗೆ ವರವಾಯ್ತು
ನೆನಪೆಂಬುದು ನನಗೆ ಅಭಿಶಾಪವಾಯ್ತು;
ಪಡೆದದ್ದು ಇಷ್ಟೇ,ದುಃಖ ನನಗೇ ಇರಲಿ
ಸುಖಬಾಳು ಮಾತ್ರ ಎಂದಿಗೂ ನಿನಗಿರಲಿ.

maruLu (ಮರುಳು)

ಚಿಂದಿಯ ಪೇಟವಂ ಸುತ್ತಿ
ಹರಕು ಬಟ್ಟೆಯ ಧರಿಸಿ
ಕೋಲ್ದಂಡವಂ ಪಿಡಿದು
ಪೊಳಲೊಳಗಲೆದಾಡುತಿರ್ದ
ಮರುಳನೋರ್ವನ ಕಂಡೆ |

ಇಹದ ಪರಿವೆಯು ಇರದೆ
ಪರದ ಪರಿವೆಯು ಇರದೆ
ಭ್ರಮಾಪರಿಧಿಯೊಳಗಿಂತು
ಸಿಲುಕಿ ನಲುಗುತಿಹ ಅವನ
ಹೀನ ಸ್ಥಿತಿಯನು ಕಂಡೆ |

ಮತ್ತಿನೊಳಗೆಂಬಂತೆ ತೂರುತ್ತ ನಡೆಯುವ,
ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕೂರುವ,
ಆಗೊಮ್ಮೆ ಈಗೊಮ್ಮೆ ಗತ್ತಿನಿಂದರಚುವ,
ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಅತ್ತು ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ನಗುವs;
ತನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯನು ತಾನು ಆರಿಯದೆಯೆ ಸಾಗುವ.

ಕಾಂಬ ವಸ್ತುವ ಕಸಿದು ಕಿಸೆಯೊಳಗೆ ತುಂಬುವ,
ಬೆತ್ತವಂ ಬೀಸುತ್ತ ಹೆದರಿಸುತ ಕಾಡುವ,
ಮಂದಿಯs ಗುಂಪಿಂಗೆ ಕಲ್ಲನ್ನು ಎಸೆಯುವ,
ಅನ್ಯರs ಆಳಲಿಂಗೆ ಮುದವನ್ನು ತಾಳುವ;
ತನ್ನ ಮರುಳಿನೊಳಿಂತು ಜಗಮರೆತು ಬಾಳುವ.

ಭಾವಿಸಿ ನೋಡಲು ಎಲ್ಲರೂ ಮರುಳರೇ;
ಕೆಲರು ಬಾಹ್ಯದೊಳು ಮರುಳರು!
ಕೆಲರಬಾಹ್ಯದೊಳು ಮರುಳರು!
"ತಾನೆಂಬ ಮರುಳು ಹತ್ತಿರಲು ಜನಕೆ,
ಸತ್ಯದs ಅರಿವು ಬಾರದೆಂದಿಗು ಜಗಕೆ"

ಅಹಂಕಾರದs ಚಿಂದಿ ಪೇಟವನು ಸುತ್ತಿ,
ಅಧಿಕಾರದs ಮುರುಕು ಬೆತ್ತವನು ಹಿಡಿದು,
ಸ್ವಾರ್ಥದs ಹರಕು ಬಟ್ಟೆಯನು ಧರಿಸಿ,
ಭ್ರಮೆಯ ಲೋಕದೊಳಗಲೆಯುವೆವು;
ಮರುಳರೇ ನಾವು! ಮರುಳರೇ ನಾವು!

ಕಂಡದ್ದೆಲ್ಲವ ಬಾಚಿ ಕಿಸೆಯಲ್ಲಿ ತುಂಬುವೆವು,
ಅನ್ಯರಿಗಪಕಾರವನೆಸಗೆ ಮುದವನ್ನು ತಾಳುವೆವು,
ದರ್ಪವಂ ತೋರುತ್ತ ಅವರಿವರ ಕಾಡುವೆವು,
ನಮ್ಮ ಕಾಯ್ದವರೊಡನೆ ಕಿಚ್ಚಿನಿಂ ಕಾದುವೆವು;
ಕಡುಧೂರ್ತರೇ ನಾವು! ಕಡುಧೂರ್ತರೇ ನಾವು!

ಕಂಡವರ ಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕುರುಡಾಗಿ ನಡೆಯುವೆವು,
ಮೋಹಕ್ಕೆ ಸೆರೆಯಾಗಿ ಜಗಮರೆತು ಸಾಗುವೆವು,
ಸರ್ವಥಾ ನಾನೆಂಬ ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಳುವೆವು,
ನಮ್ಮ ನೆಲೆಯರಿಯುವೆಡೆ ಮನಸನ್ನೆ ಮಾಡೆವು;
ಕಡುಮೂಢರೇ ನಾವು! ಕಡುಮೂಢರೇ ನಾವು!

ವಿಚಾರಿಸಿ ನೋಡಲು ಜಗವೆಲ್ಲ ಮರುಳೇ;
ನಾನು-ತಾನೆಂಬ ಮರುಳು ಏರಿಹುದು ಜನಕೆಲ್ಲ,
'ತನ್ನ'ತನದೊಳಗೆ ಮುಳುಗಿಹುದು ಜಗವೆಲ್ಲ;
ಇದ ಹರಿಸಿ ಕಾವುದನು ಶಿವ ಮಾತ್ರ ಬಲ್ಲ!
ನಮ್ಮ ಕಾವುದನು ಆ ಶಿವ ಮಾತ್ರ ಬಲ್ಲ.

Naanemba bhrame

ಅನಂತಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಿಡಿಯಾಗಿ
ನಿನ್ನಿಂದುದಿಸಿದೀ ಕಾಯವನು
"ನಾನು" ನಾನೆಂಬುದೀ ಮನವು,
ಎನಿತೀಸು ಮರುಳೋ ತನಗೆ!!

ನಿನ್ನಿಚ್ಛೆಯಂತೆಯೇ ನಡೆಯುವುದು ಎಲ್ಲವು;
ಆದರೇನಂತೆ, ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಕು  ಕಾರಣವು
"ನಾನು" ನಾನೆಂಬುದೀ ಮನವು,
ಎನಿತೀಸು ಭ್ರಾಂತಿಯೋ ತನಗೆ!!

ನಾನೆಂಬ ಸೆರೆಯೊಳು ಸಿಲುಕಿ
ನಿನ್ನ ನಿಲುವನು ಮರೆತು
ತನ್ನ ಭ್ರಮೆಯೊಳಗಿಂತು
ಕುರುಡಾಗಿಹುದೆನ್ನ ಮನವು.

ನಾನೆಂಬುದಳಿಯುವ ಮೊದಲು
ನಿನ್ನನರಿಯಲು ಬಹುದೆ?
ಹರಹರಾ! ಎನ್ನ ಮರುಳನ್ನು ಮಾಣಿಸೈ ;
ನಾನೆಂಬ ಭ್ರಮೆಯನು ಕಳೆದು
ನಿನ್ನತ್ತ ತೋರೈ ವಿಷ್ಣುವಲ್ಲಭ.

A thought

ಎಲ್ಲಿಯದೊ ಬಿದಿರು,
ಎಲ್ಲಿಯದೊ ಗಾಳಿ ;
ಕೊಳಲ ಗೈದವನಾರೊ! 
ನುಡಿಸಿದs ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ
ಗಾನ ನಿನ್ನದಾಗುವುದೇ?  
ಹುಚ್ಚುತನವದು, ಮಾಣು.

ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ನನ್ನಲ್ಲಿ
ಎಲ್ಲರೊಳಗಿಹನವನು ;
ಸಕಲಾತ್ಮರಲಿ ನೆಲೆಸಿ
ನಾದವನು ನುಡಿಸಿಹನು:
ಜಡ-ಚೇತನಾತ್ಮದಲಿ
ತಂದೆ ಶಿವನನು ಕಾಣು.

ನಾನೆಂಬ ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲಿ

ಎಲ್ಲದಕು ನಾನು ನಾನೆಂಬೆವು;
ನಮ್ಮ ನೆಲೆ ಅರಿಯದೆಯೆ
ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಳುವೆವು.

ನಾವು ಯಾರೆಂದು ಹುಡುಕಿದರೆ
ಸಿಗುವುದೆಲ್ಲವು ಶೂನ್ಯವೇ; ಬರಿ ಶೂನ್ಯವೇ!
ಹೌದು,ಶೂನ್ಯರೆ ನಾವು .

ಈ ಸಿರಿಯು ನಾನಲ್ಲ
ಐಸಿರಿಯು ನಾನಲ್ಲ
ಈ ಬಡವ ನಾನಲ್ಲ
ಬಡತನವು ನಾನಲ್ಲ
ಈ ಮೋಹ ನಾನಲ್ಲ
ಸಮ್ಮೋಹ ನಾನಲ್ಲ
ಈ ಅಂದ ನಾನಲ್ಲ
ಆನಂದ ನಾನಲ್ಲ
ಈ ಬಂಧ ನಾನಲ್ಲ
ಸಂಬಂಧ ನಾನಲ್ಲ
ಈ ದೇಹ ನಾನಲ್ಲ
ಸಂದೇಹ ನಾನಲ್ಲ

ನಾನು ಏನೂ ಅಲ್ಲ
ನಾನು ಯಾರೂ ಅಲ್ಲ

ಬರಿ ಶೂನ್ಯವೇ ನಾನು ;
ಹೌದು, ಶೂನ್ಯವೆ ನಾನು.
ಇದುವೆ ಸತ್ಯ ; ಇದುವೆ  ಪರಮ ಸತ್ಯ !!

ಶೂನ್ಯದಿಂದುದಿಸಿತು ಈ ಸೃಷ್ಟಿ ಸಂಪದವು,
ಮರಳಿ ಲಯ ಹೊಂದುವುದು
ಶೂನ್ಯ ತಾನಾಗಿಯೇ.,

ಈ ಸತ್ಯ ತಿಳಿಯದೆಯೆ
ಬಹುವಾಗಿ ಮೆರೆಯುವೆವು ;
ನಾನೆಂಬ ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲಿ
ಮರಮರಳಿ ಹೊರಳುವೆವು.

ಎಲ್ಲಿಯ ನಾನು , ಎಲ್ಲಿಯ ನೀನು
ಸೃಷ್ಟಿಲೀಲೆಗೆ ಎಲ್ಲರೊಂದೆ ಕಣಾ!
ಎಲ್ಲರೊಂದೇ ಕಣಾ!

Dakshaadhvara dhwamsa prakaranam

|| ಓಂ ನಮಃ ಶಿವಾಯ ||

1. ಕಥಾ ಪೀಠಿಕಾ ಸಂಧಿ

ಶ್ರೀಮದ್ಗಿರಿಜಾ ಹೃದಯವಾರಾಶಿ ಚಂದ್ರಂ
ಚಂದ್ರಾನನಂ ಚಂದ್ರಧರಂ ಚಂದ್ರಾರ್ಕನೇತ್ರಂ
ಚಂದ್ರಪ್ರಭಾಸುಶೋಭಿತ ಚಿದಾನಂದರೂಪಂ
ಸದಾಶಿವನನುಗ್ರಹಿಸಿ ಪೊರೆವುದೆಮ್ಮನು ಸತತಂ

ಸರ್ವೇಶನಭಯಕರಂ ಆತ್ಮಾನಂದಪ್ರದಂ
ಅಕ್ಷರನನನ್ಯನಚಿಂತ್ಯನಪ್ರಮೇಯನಭವಂ
ನಿರತಂ ಹೃದಯಾಂತರಾಳದೊಳ್ ನೆಲೆಸಿ
ಸದ್ಭಕ್ತಿಯನಿತ್ತು ಸಲಹುಗೆಮ್ಮನು ಸತತಂ

ಸದಾ ಶಂಕರಮನೋವಿಹಾರಿಣಿಂ
ಭವಾನೀಂ ಅಖಿಲಲೋಕಪಾವನಿಂ
ಸುಮಂಗಲಿಂ ಸರ್ವಮಂಗಳದಾಯಿನಿಂ
ಶಕ್ತಿಯನೆಮಗಿತ್ತು ಕಾವುದು ಮದನುಗ್ರಹಕಾರಿಣಿಂ

ಪಾರ್ವತೀ ಪ್ರಿಯಸುತನು ವರಸಿದ್ಧಿದಾಯಕನು
ವಿನಾಯಕನತಿಬಲನು ದೇವಾಗ್ರಪೂಜಿತನು
ಸಪ್ರೇಮವಂ ತಳೆದು ಕರುಣೆಯಿಂದಲಿ ಹರಸಿ
ಸಕಲವಿಘ್ನವ ಹರಿಸಿ ನಿರತ ಕಾಯ್ವುದು ನಮ್ಮನು

ವಾರಿಧಿ ಮಥನದೊಳುದಿಸಿದ ಮಣಿಕೌಸ್ತುಭವ ಧರಿಸಿ
ಚಂದಿರನ ತಂಗಿಯಹ ಸಿರಿದೇವಿಯನು ವರಿಸಿ
ಹಾಲ್ಗಡಲ ಮಧ್ಯದೊಳು ಶೇಷತಲ್ಪದ ಮೇಲೆ
ಪವಡಿಸಿಹ ಪರಮನಿಗೆ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ವಂದಿಸುವೆ

ವಿಶದಾಂಬರವ ಧರಿಸಿ ವರಹಂಸವನೇರಿ
ರಜತವೀಣೆಯ ನುಡಿಸಿ ಶ್ವೇತಪದ್ಮದ ತೆರದಿ
ವಿರಾಜಿಸಿಹ ಶಾರದೆಗೆ ವಿದ್ಯಾ ವಿಶಾರದೆಗೆ
ವಿಧಿಸಹಿತ ಸುರವಂದ್ಯೆ ವಾಣಿಗಭಿವಂದಿಸುವೆ

ಶ್ರೀ ವಿಜಯಾದಿಕವಿ ವಿನುತೆ ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತೆ
ಮೃದುಮಧುರ ಸ್ವರ ಚರಿತೆ ದ್ರವಿಡಸಂಜಾತೆ
ಕಾವ್ಯ ಸಾಲಂಕೃತೆಯೆ ಕನ್ನಡದ ಮಾತೆ
ವಂದಿಸುವೆ ನಿನಗೆ, ಲೋಕ ಸಂಪ್ರೀತೆ

ಜ್ಞಾನದನಂತತೆಯ ತಿಳುಹುವೆಡೆ ಆಗಸವು ಗುರುವಹುದು
ಜ್ಞಾನದಾಳವ ತಿಳುಹುವೆಡೆ ಜಲವೆನಗೆ ಗುರುವಹುದು
ಜ್ಞಾನದೀಪ್ತಿಯ ಬೆಳಗುವೆಡೆ ತೇಜವದು ಗುರುವಹುದು
ಜ್ಞಾನಸೌರಭವ ಹರಿಸುವೆಡೆ ಗಾಳಿಯದು ಗುರುವಹುದು
ಜ್ಞಾನಸಂಪದವ ಬಿತ್ತಿ-ಬೆಳೆಯುವೆಡೆ ಭುವಿಯೆನಗೆ ಗುರುವಹಳು 
ಜ್ಞಾನರೂಪದಿ ನೆಲೆಸಿಹನಾತ್ಮನು ದೇಹದೊಳಾತನೆನಗೆ ಗುರುವಹನು
ಈ ನಿಖಿಲ ಗುರುಗಳ ನಮಿಸಿ ಹೇಳ್ವೆನೀ ಕಾವ್ಯವನು ಶಾಂಭವನ ಕೃಪೆಯಿಂ

ಕಾವ್ಯವಿದು ಶಿವಕಥೆಯು ಶಿವನಿದಕೆ ನಾಯಕನು
ಕಾವ್ಯನಾಯಕಿ ಶಿವೆಯು, ಖಳನಿಹನಾತನಶಿವನು
ಆದರಿಸಿ ಕೇಳ್ವುದೀ ಕಥೆಯನು ಬುಧರು - ಶಿವಭಕ್ತಿಯಿಂ
ಸಾರ್ವುದೀ ಕಾವ್ಯವು ಶಿವಪಾರಮ್ಯವಂ ಶಿವನ ಕಾರುಣ್ಯವಂ

2. ಕಥಾ ಪ್ರಾರಂಭ ಸಂಧಿ

ಸೃಷ್ಟ್ಯಾದಿಕಾಲದೊಳ್ ವಿರಿಂಚಿಯು
ಪ್ರಜಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಾರ್ಥದಿಂ
ಸರ್ವಗುಣಸಂಪನ್ನರನನೇಕ ಜನ
ಪುತ್ರರನು ಸಂಕಲ್ಪಮಾತ್ರದಿಂ ಸೃಜಿಸಿದನು

ಅವರೊಳ್ ಅತ್ರಿ ಮರೀಚಿಯೂ
ಪುಲಹ ಪುಲಸ್ತ್ಯರೂ ಭೃಗು ಕ್ರತುವೂ
ಅಂಗೀರ ವಸಿಷ್ಠರೂ ದಕ್ಷ ನಾರದರೂ
ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರರೊಳಗತಿಶ್ರೇಷ್ಠರೆನಿಸಿದರು

ಇವರೊಳ್ ದಕ್ಷನತಿದಕ್ಷನಿಹನೀತ
ನತಿ ಸಮರ್ಥನಿಹನೀತನಿಂದೀ ಸೃಷ್ಟಿ ಸಂಪದವು
ವೃದ್ಧಿಯಹುದೆಂದಾತಂಗೆ ಪ್ರಜಾಪತಿ
ಎಂಬಭಿದಾನವನಿತ್ತು ಹರಸಿದನಾ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು

ಕಾಲಾಂತರದೊಳಾತಂ ಸ್ವಯಂಭೂ ಮನು ತನಯೆ
ಪ್ರಸೂತಿಯಂ ಮತ್ತು ಪಂಚಜನ ಮುನಿ ತನುಜೆ
ವೀರಿಣಿಯ ಪರಿಗ್ರಹಿಸಿ ಅವರೀರ್ವರೊಳು
ಸಹಸ್ರಾನೇಕ ಸುತ-ಸುತೆಯರಂ ಪಡೆದನು

ದಕ್ಷನಾ ಸುತರಿಂದ ಆ ಸುತರ ಸುತರಿಂದ
ಬೆಳೆದುದು ಪ್ರಜಾಸಂತತಿಯು ಬಹುಬೇಗದಿಂದ
ಅದ ಕಂಡು ಮುದಗೊಂಡು ಸಂತೋಷವಂ ತಾಳ್ದು
ಲೇಸಾಯ್ತು ಜಗಕೆಂದು ಸಂತುಷ್ಟನಾದನು ವಿಧಿಯು

ಇಂತು ಸಂಪ್ರೀತಿಯನು ತಳೆದು ದಕ್ಷನನು ಕರೆದು 
ನಿನಗಿತ್ತ ಪದವಿಯದು ಸಾರ್ಥಕವು ತಾನಾಯ್ತು
ತನಯ, ನಿನ್ನೀ ದಕ್ಷತೆಗೆ ಬಹುವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚಿದೆನೆಂದು
ಅಜನು ತಾನ್ ಪ್ರಜಾಪತಿಯನ್ನು ಮನ್ನಿಸಿದನು

ನಂತರದೊಳಾತನು ತನ್ನ ಮಗನನು ಕುರಿತು - ಮುಂದಾಗಬೇಕಿಹುದು ಮಹತ್ಕಾರ್ಯವದೊಂದು; ನಿನ್ನಿಂದ ಸಾಧ್ಯವದು ಮಗನೆ, ಆದ್ದರಿಂ ನೀನದರ ಸಕಲ ಭಾರವ ಹೊತ್ತು ನಡೆಸಿಕೊಡುವುದು ತನಯ ಕೇಳೆಂದನು.

(to be continued..)

ಮುಂಡಿಗೆ

"ಒಗಟು" (riddle) ಎಂದರೆ ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಕಾರವೆಂದು ಮಾತ್ರ ತಿಳಿದಿದ್ದೆ . ಆದರೆ ಕನ್ನಡದ ಶಿಷ್ಟ ಸಾಂಪ್ರದಾಯದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲ್ಲೂಇದರ ಇನ್ನೊಂದು ಮಜಲು ಹೇರಳವಾಗಿ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, "ಪ್ರಹೇಲಿಕ" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಇದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಕುಮಾರವ್ಯಾಸನ ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಚಮತ್ಕಾರವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
ಮುಂಡಿಗೆ ಅಥವಾ ಮುಡಿಗೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಬಹುವಾಗಿ ಬಳಸಿದವರು ನಮ್ಮ ಕನಕದಾಸರು.
ಇಲ್ಲೊಂದು ಸಣ್ಣ ಉದಾಹರಣೆ :

"ಮಂಗಳಂ ಜಯಮಂಗಳಂ ಅಂಧಕನನುಜನ ಕಂದನ ತಂದೆಯ ಕೊಂದನ ಶಿರದಲಿ ನಿಂದವನ ಚಂದದಿವಡೆದ ನಂದನೆಯಳ ನಲ- ವಿಂದ ಧರಿಸಿದ ಮುಕುಂದನಿಗೆ"

ಈ ಮೇಲಿನ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ ತಕ್ಷಣ ಇದು ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನ ಸ್ತುತಿಯೆಂದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಬರುವ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಲ್ಲ... ಇದು ಓದುಗನನ್ನು/ಕೇಳುಗನನ್ನು ಈ ಕುರಿತು ಆಲೋಚಿಸುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ. 

ಮೇಲಿನ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿ ಪದವನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಹೀಗೆ ಅರ್ಥೈಸಬಹುದು :

"ಅಂಧಕ"ನೆಂದರೆ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ.ಈತನ ಅನುಜ ಪಾಂಡುರಾಜ. ಅವನ ಮಗ ಧರ್ಮರಾಯ. ಈ ಧರ್ಮರಾಯ ಯಮನ ಅಂಶದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವ, ಆದ್ದರಿಂದ ಈತನ ತಂದೆ ಯಮ.
ಆ ಯಮನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದವನು ಶಿವ. ಆ ಶಿವನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಚಂದ್ರಬಿಂಬವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆ ಚಂದ್ರನಾದರೋ ಕ್ಷೀರಸಾಗರ ಮಥನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವ.
ಅದೇ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಉದಯಿಸಿದವಳು ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮಿ.
ಇಂತಹ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ/ವರಿಸಿದ ಶ್ರೀ ಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ.

ಇದು ಈ ಮುಂಡಿಗೆಯ ತಾತ್ಪರ್ಯ..